Zilverionen, zilvernetten en andere zilverproducten werden jarenlang aangeboden om water in campers, boten en mobiele tanks te conserveren. Over dit onderwerp doen echter veel te eenvoudige uitspraken de ronde, zowel over de werking als over de wettelijke regels. In dit artikel lees je wat bij zilver in de schoonwatertank echt belangrijk is.
Waarom werd zilver in de schoonwatertank gebruikt?
Zilver heeft antimicrobiële eigenschappen. Zilverionen kunnen reageren met onderdelen van micro-organismen en daardoor hun groei belemmeren. In de kampeerwereld werd zilver daarom vooral gebruikt voor het conserveren van water dat al hygiënisch in orde was.
Conserveren en desinfecteren zijn echter niet hetzelfde. Een stof die de groei van bepaalde micro-organismen remt, is niet automatisch geschikt om een verontreinigde tank of een leidingnet snel te desinfecteren.
Is zilver voor drinkwaterbehandeling toegestaan in de EU?
Hier is nauwkeurige formulering belangrijk. Er bestaat geen eenvoudig algemeen 'zilververbod' dat iedere vorm van zilver in elke situatie omvat. Voor biociden geldt de Europese biocidenverordening. Werkzame stoffen worden daarbij beoordeeld voor specifieke productsoorten.
Uitvoeringsbesluit 2014/227/EU van de Europese Commissie vermeldde onder meer zilverchloride als niet-goedgekeurde werkzame stof voor productsoort 5, 'Drinkwater'. Volgens de biocidenverordening omvat productsoort 5 middelen voor de desinfectie van drinkwater voor mensen en dieren.
Voor consumenten betekent dit: het gaat er niet om of een product in het algemeen reclame maakt met 'zilver', maar welke specifieke werkzame stof erin zit, waarvoor het product wordt aangeboden en of de vereiste toelating en het in de handel brengen zijn toegestaan.
Waarom is 'sinds 2017 verboden' te kort door de bocht?
In oudere kampeerartikelen staat vaak dat zilver 'sinds 2017 verboden is in drinkwater'. Die uitspraak haalt verschillende wettelijke kaders en beoordelingen van werkzame stoffen door elkaar. De EU-beslissing uit 2014 heeft betrekking op specifieke werkzame stoffen en productsoorten. Het is geen algemene uitspraak over elk zilverhoudend materiaal of iedere denkbare toepassing.
Voor een betrouwbare beoordeling van een product moet je daarom altijd de specifieke werkzame stof, de actuele toelating en het beoogde gebruik controleren.
Water conserveren met zilver is geen tankdesinfectie
Er is een belangrijk praktisch verschil tussen het behouden van de bestaande waterkwaliteit en het saneren van een verontreinigd systeem. Als zich in een tank of leiding biofilm, aanslag of microbiologische verontreiniging heeft ontwikkeld, is alleen conserveren niet automatisch voldoende.
Om een schoonwatersysteem te reinigen en hygiënisch te behandelen, moet je de tank, leidingen, pomp, boiler en tappunten samen bekijken. Gebruik hiervoor een product dat uitdrukkelijk voor die toepassing bedoeld is.
Welke alternatieven zijn er voor zilverionen?
Voor mobiele drinkwatersystemen zijn verschillende methoden mogelijk. Afhankelijk van het product en de toepassing gaat het bijvoorbeeld om filtratie, UV-behandeling of chemische dan wel elektrochemisch geproduceerde desinfecterende werkzame stoffen.
Voor de daarvoor bestemde drinkwaterproducten gebruikt membraclean elektrolytisch geproduceerd actief chloor, waarbij hypochloorzuur (HOCl) een belangrijke werkzame vorm is. Meer over de chemische basis lees je in het artikel 'Hypochloorzuur (HOCl): wat is bioactief chloor?'.
Wat is extra belangrijk bij kamperen en in de camper?
Bij een mobiele schoonwatertank wisselen vullen, gebruik en stilstand elkaar af. Daarom moet drinkwaterhygiëne niet afhangen van één enkel toevoegingsmiddel. Schone drinkwaterslangen, regelmatig verversen van het water, een goed onderhouden tank en controle van het hele leidingnet zijn net zo belangrijk.
Onze tips hierover vind je in het artikel 'Drinkwater in de camper: zo zorg je voor goede tankhygiëne' en in de categorie Drinkwaterbehandeling voor campers en kamperen.
Hoe beoordeel je een product deskundig?
Bij een product voor waterhygiëne moeten ten minste vier vragen worden beantwoord:
- Welke werkzame stof bevat het?
- Is het product bedoeld voor drinkwater of voor het gewenste toepassingsgebied?
- Welke dosering en inwerktijd gelden?
- Gaat het om conserveren, desinfecteren of reinigen en saneren?
Daarnaast is het verstandig om naar het aangetoonde werkingsspectrum te kijken. De algemene vermelding 'antimicrobieel' zegt nog niet tegen welke micro-organismen een product onder welke omstandigheden werkt.
Conclusie: kijk goed naar zilverproducten
Zilver heeft antimicrobiële eigenschappen, maar dat betekent niet automatisch dat elk zilverproduct geschikt of toegelaten is voor drinkwaterdesinfectie. De wettelijke en technische beoordeling moet altijd betrekking hebben op de specifieke werkzame stof en productsoort.
Wil je je schoonwatertank hygiënisch gebruiken, vertrouw dan niet alleen op reclameclaims zoals 'zilver beschermt het water'. Controleer de toelating, het beoogde gebruik en de daadwerkelijke werking van het product.
